Obszarem audytu wewnętrznego jest sfera zarządzania.[1]
Audyt wewnętrzny i kontrola zarządcza są dwoma ważnymi narzędziami w procesach doskonalenia zarządzania. Oba narzędzia są wykorzystywane w celu oceny skuteczności systemu zarządzania przedsiębiorstwa oraz identyfikacji obszarów, które wymagają usprawnienia lub poprawy. W tej pracy omówimy rolę audytu wewnętrznego i kontroli zarządczej w procesach doskonalenia zarządzania.
Audyt wewnętrzny
Audyt wewnętrzny to proces oceny i weryfikacji zgodności z wymaganiami normy, procedur i standardów jakości, przeprowadzany przez personel przedsiębiorstwa lub zewnętrznych audytorów, którzy posiadają odpowiednie kwalifikacje. Audyt wewnętrzny ma na celu ocenę skuteczności systemu zarządzania jakością przedsiębiorstwa i wskazanie obszarów, które wymagają usprawnienia lub poprawy. Wyniki audytu wewnętrznego mogą być wykorzystane do wprowadzenia zmian w procesach, systemach zarządzania lub produktach, co prowadzi do osiągnięcia lepszej jakości produktów i usług oraz lepszych wyników finansowych.
Kontrola zarządcza
Kontrola zarządcza to proces oceny skuteczności systemu zarządzania przedsiębiorstwa, który jest prowadzony przez menedżerów. Kontrola zarządcza ma na celu monitorowanie wykonywanych działań, identyfikację obszarów, które wymagają usprawnienia lub poprawy oraz wprowadzenie zmian w systemie zarządzania przedsiębiorstwa. Kontrola zarządcza pozwala na osiągnięcie celów strategicznych przedsiębiorstwa, poprawę wydajności oraz zwiększenie zysków.
Związek kontroli zarządczej z procesem zarządzania w ujęciu klasycznym polega na sekwencji funkcji kierowniczych, gdzie planowanie i kontrola są ze sobą sprzężone. System kontroli zarządczej obejmuje kontrolę wewnętrzną, która jest narzędziem wykorzystywanym przez kierowników jednostek do nadzorowania procesów związanych z gromadzeniem i rozdysponowaniem środków publicznych oraz zarządzaniem mieniem. Audyt, zarówno wewnętrzny, jak i zewnętrzny, pełni funkcję nadzoru poprzez badanie i ocenę mechanizmów zarządzania, w tym mechanizmów kontroli zarządczej. Dodatkowo, audyt może wykonywać czynności doradcze. W organizacjach o bardziej dojrzałej kulturze, bardziej korzystna jest struktura działań audytowych skoncentrowanych na doradzaniu, a nie tylko na stwierdzeniu czy dana procedura została wykonana zgodnie z wcześniej opracowanymi sposobami postępowania.
Kontrola zarządcza, rozumiana jako system, polega na przeglądzie wypracowanych rozwiązań zarządczych w organizacji, ich ocenie pod kątem zgodności z odpowiednią podstawą odniesienia oraz podjęciu działań w celu usystematyzowania i usprawnienia stosowanych metod, mechanizmów lub procedur w kontekście osiągnięcia celów. Kontrola zarządcza obejmuje również proces proponowania rozwiązań, regulowania oraz korygowania wszelkich czynności w celu zapewnienia przyszłej skuteczności organizacyjnej i ekonomicznej.
Rolę audytu wewnętrznego i kontroli zarządczej w procesach doskonalenia zarządzania można przedstawić w następujący sposób:
- Audyt wewnętrzny i kontrola zarządcza pozwalają na ocenę skuteczności systemu zarządzania przedsiębiorstwa.
- Wyniki audytu wewnętrznego i kontroli zarządczej mogą być wykorzystane do identyfikacji obszarów, które wymagają usprawnienia lub poprawy.
- Wyniki audytu wewnętrznego i kontroli zarządczej mogą być wykorzystane do wprowadzenia zmian w procesach, systemach zarządzania lub produktach, co prowadzi do osiągnięcia lepszej jakości produktów i usług oraz lepszych wyników finansowych.
- Audyt wewnętrzny i kontrola zarządcza są narzędziami ciągłego doskonalenia, które pozwalają na osiągnięcie celów strategicnych przedsiębiorstwa.
- Audyt wewnętrzny i kontrola zarządcza pomagają w zapewnieniu zgodności z wymaganiami normy, procedur i standardów jakości.
- Audyt wewnętrzny i kontrola zarządcza pomagają w identyfikacji ryzyka i w zarządzaniu nim.
- Audyt wewnętrzny i kontrola zarządcza pomagają w zapewnieniu odpowiedniej komunikacji między pracownikami oraz w tworzeniu kultury bezpieczeństwa.
- Audyt wewnętrzny i kontrola zarządcza pomagają w doskonaleniu procesów, co prowadzi do poprawy wydajności oraz zwiększenia zysków przedsiębiorstwa.
Podsumowanie
Audyt wewnętrzny i kontrola zarządcza są dwoma ważnymi narzędziami, które pozwalają na ocenę skuteczności systemu zarządzania przedsiębiorstwa oraz na identyfikację obszarów, które wymagają usprawnienia lub poprawy. Wyniki audytu wewnętrznego i kontroli zarządczej mogą być wykorzystane do wprowadzenia zmian w procesach, systemach zarządzania lub produktach, co prowadzi do osiągnięcia lepszej jakości produktów i usług oraz lepszych wyników finansowych. Aby zapewnić skuteczność audytu wewnętrznego i kontroli zarządczej, przedsiębiorstwo powinno przeprowadzać je zgodnie z wymaganiami normy, procedur i standardów jakości oraz zapewnić odpowiednie zasoby.
[1] T. Kiziukiewicz, K. Sawicki, Audyt systemu kontroli zarządczej [w:] T. Kiziukiewicz (red.), Zasady audytu wewnętrznego w sektorze finansów publicznych, Difin, Warszawa 2012, s. 293
